Lại chuyện dòng chảy của sữa…

Nhân bài báo “người Việt đang dùng sữa đắt nhất thế giới” trên Vneconomy.vn và bài “lời nhuận béo bở từ ngành sữa” (của SGTT) tôi cũng muốn ngồi cùng bạn bình loạn một tí cho vui về vụ này thế nào từ góc độ supply chain và bán lẻ.

Không phải chỉ có ngành sữa cao nhất thế giới mà nhiều ngành khác chúng ta cũng thuộc hàng càng nhất thế giới như chi phí thuê văn phòng, giá ô tô  và nhiều loại khác nữa cũng thuộc loại cao nhất nhất thế giới. Câu hỏi đặt ra là tại sao nó cao như vậy? Và sẽ có nhiều câu trả lời khác nhau, như chuyện thầy bói xem voi mà thôi..ông sản xuất thì cho rằng vì giá sữa thế giới hay biến động lắm, nên tui phải phòng ngừa rủi ro bằng cách cho giá cao cái đã, rồi giảm sau, rồi ông tiếp lời rằng sữa tui phải đầu tư thêm mấy loại chất bổ dưỡng thuộc hàng hiếm dĩ nhiên chi phí hàng hiếm có bao giờ rẻ không nhỉ?..ông phân phối thì nói rằng, không cao mới lạ, chi phí thuê mặt bằng nè, chi phí nhân công, vận tải nè, thứ gì cũng cao vậy sao không cao? Còn ông tiêu dùng thì sao nhỉ? ừa thì cũng cao thật đấy nhưng con tui mà không sài loại sữa xx thì làm sao nó thông minh và cao to bằng mấy thằng bạn nó chứ..thôi thì nhịn ăn một chút, để con nó không kém cạnh người khác vậy..mà tốt nhất cứ hàng ngoại mà giã…vậy là cái vòng xoáy trôn ốc ấy cứ tăng dần đều đến mức người ta cũng chẳng quan tâm lắm đến chuyện sữa tăng hay giảm mà chỉ lo nó có đủ đô cho con mình không?. Tuy nhiên cái gì cũng có giới hạn của nó, việc tăng giá ở đây không theo nhiều lắm cái gọi là quy luật của cung cầu lắm..vì suy cho cùng cũng có mấy người bán trên thị trường đâu? Mà người mua dạo này càng tăng theo xu hướng nhà nhà người người sinh đẻ “ít kế hoạch”…Còn người nông dân thì sao? Sữa tăng giá hả? tui biết đâu? ở đây tui toàn thấy “giá giảm mỗi ngày thôi”…Đấy chỉ là một cái nhìn vui thôi..Mà nếu vui thì cũng nên có thêm một ông thầy bói nữa..trong lĩnh vực tạm gọi chuỗi cung ứng của sữa..hay đường đi của dòng sữa chảy vào miệng trẻ…

Cũng như thế giới thôi, về cơ bản cái “dòng” sữa ấy cũng phải trải qua nhiều công đoạn từ chăn bò, vắt sữa, bảo quản, pre-test, rồi đóng gói, rồi vận chuyển rồi lại chế biến rồi kiểm tra rồi tiếp là hậu kiểm tra (kiểm tra sữa mà, rất ngặt nghèo..), rồi lại đóng gói, rồi lại kiểm tra, rồi vận chuyển, rồi lại lưu kho, rồi lại tái đóng gói nếu có promotion, rồi lại kiểm tra, rồi vận chuyển…ặc ặc..dài khiếp..nhưng vấn đề không phải ở chuyện “dòng sữa” dài hay ngắn mà vấn đề ở chỗ liệu dài đồng nghĩa với cao, ngắn đồng nghĩa với thấp? ừa, nghe cũng có lý.

Còn theo tôi, tôi xin chia sẻ vài quan điểm nhỏ nhoi thế này, một thày bói khác thôi..dẫu sao có nhiều thày bói còn hơn là ít..

+ Thứ nhất, chúng ta đang bị che lấp rất nhiều về cái gọi cost và operation visibility của sữa…nếu nói là cao thì cao thế nào? Nếu là thấp thì thấp thế nào. Mà ngành sữa là ngành trọng yếu, ảnh hưởng đến thế hệ con em chúng ta sau này. Nên tôi cho rằng cần yêu cầu các công ty công khai chi tiết chi phí supply chain cho sữa..như thế mọi sự sẽ tỏ tường va áp lực đối với các khoản chi phí không hiệu quả “lòi ra” sẽ tăng lên. Còn với các đại gia ngoại thì chính là những khoản “transfer pricing” thấy rõ..

+ Thứ hai, dường như chúng ta đang có sự mất cần bằng cung và cầu, dẫn tới áp lực đối với nhà sản xuất phải giảm chi phí không cao, tại sao họ phải giảm nếu như không có áp lực phải làm chuyện ấy? nhất là chúng ta đang bị dẫn dắt bởi chất lượng hơn là giá cả..hơn nữa, tranh thủ lúc này để “hớt váng sữa” cái đã..trước khi nó kịp trôi qua bên kia vòng đời sản phẩm…

+ Thứ ba, áp lực từ nhà bán lẻ, đang lẽ từ lâu rồi sức mạnh của nhà bán lẻ phải ngày càng lớn mạnh rất nhiều, bởi chính họ mới là người quyết định xem giá sữa nên vận động thế nào. Nhưng rất tiếc, tôi mới chỉ nói đến kênh modern trade, thì còn yếu, một phần vì họ chưa có nhiều áp lực, một phần khác đã có ai theo đuổi cái gọi là “every day low price” đâu, một phần khác nữa sữa chỉ là một phần nhỏ trong cái danh mục khổng lồ mà họ đang bán, nhất là khi họ còn phải mải lo mở rộng cái đã..nhưng cái khác từ từ tính, một phần nữa chính là năng lực ..

+ Cuối cùng, vai trò của nhà nước sẽ vô cùng quan trọng đối với ngành trọng yếu thế này, đã đến lúc chúng ta cần tinh giản để quản lý một cách agile nhất, adaptive nhất, cuối cùng nó phải align với chiến lược hướng tới chất lượng nữa chứ..khó thật đấy.

+ Mà không được , thôi thì hãy là người tiêu dùng smart vậy…

Cuối cùng, nếu bạn còn rảnh nữa thì hãy vào đây đọc thêm nhiều tài liệu, báo cáo, thông tin về ngành sữa Việt Nam… http://dairyvietnam.org.vn/

vietkha mạn đàm..

PS: bạn nào nghiên cứu sâu về supply chain của ngành sữa thì xin vui lòng chia sẻ thêm..:-)