Chào bạn, mô hình kinh doanh dưới đây mà tôi sẽ giới thiệu với các bạn được coi là một trong những ý tưởng kinh doanh xuất sắc nhất do tạp chí danh tiếng Fast Company bình chọn. Và nó là một điểm sáng trong quản lý chuỗi cung ứng. Điều ấy chứng minh một điều chưa bao giờ hết sự sáng tạo và đổi mới trong chuỗi cung ứng chỉ chừng nào bạn không ngừng suy nghĩ và vận động với nó mà thôi..Nó càng củng cố cho cái gọi là Way of Supply Chain (Tao of Supply Chain) mà tôi mong muốn ai đó sẽ là người viết lên. Hi vọng bạn rút ra vài kinh nghiệm từ bài viết dưới đây..

Josh Green đã từng thất bại. Ấy là vào năm 2005, khi anh đang làm việc cho hãng điện tử E Ink, ông chủ của anh yêu cầu anh tìm một nhà cung cấp ở Trung Quốc. Việc tưởng chừng quá dễ dàng ?!. Nhưng bằng cách nào? Hẳn là mình sẽ đáp tàu bay sang Châu Á rồi, nhưng tới đâu mới được? Green không thể tìm trên google những thông tin chắc chắn về sự tin cậy của nhà cung cấp hay tiêu chuẩn về lao động của họ . Và lẽ dĩ nhiên không thể hỏi đối thủ của E Ink được rồi. Green nhớ lại “thời điểm ấy thực sự shock vì tôi không thể tìm ra những thông tin tin cậy có tính minh bạch cao về nhà cung cấp mà mình định sử dụng.” Đồng thời chị gái của Green đang lam việc trong ngành may mặc cũng gặp vấn đề tương tự như thế.

Thời điểm eureka đã bất ngờ bật ra khi Green bàn với bạn của mình James Psota, một nhà khoa học máy tính ở MIT. Psota nghĩ rằng anh có thể thiết kế được một phần mềm cho phép import (nhập) những dự liệu như cách Google đã thành công: làm cho việc tìm kiếm sáng tạo hơn. Năm 2006, cặp bài trùng này thành lập ra công ty Panjiva. Bắt đầu với ngành may mặc, họ tập trung dữ liệu từ hơn 200 nguồn khác nhau—từ chính phủ, những tổ chức chứng nhận tư nhận, những tổ chức phi lợi nhuận..Sau đó họ số hóa, lọc, phân loại và tập hợp các dữ liệu ấy thành những mảng dữ liệu tin cậy về hơn 70 ngàn nhà cung cấp, mỗi nhà cung cấp được xếp hạng từ 1 đến 100, dựa trên các tiêu chí dữ liệu lịch sử về môi trường hoạt động của nhà cung cấp và kinh nghiệm phục vụ thị trường Mỹ. Công ty sẽ tính tiền cho những ai đang ký sử dụng cơ sở dữ liệu ấy và bán các báo cáo cho các nhà cung cấp nếu họ có nhu cầu.

Ở cấp độ cơ bản nhất, Panjiva có thể xem giống như dịch vụ hẹn hò qua mạng vậy, làm sao xe duyên giữa các doanh nghiệp Mỹ với các nhà cung cấp nước ngoài dựa trên các cấp độ khác nhau về sự tương thích. Theo Jeff Silberman, chủ tịch khoa phát triển dệt may và marketing của Viện Công Nghệ Thời Trang Newyork,  nơi các sinh viên đang ứng dụng Panjiva thì “Ngành dệt may luôn phát triển dựa trên các quan hệ và sự tin cậy. Theo nghĩa đó, Panjiva thực sự không chỉ là sáng kiến đổi mới, nó thực sự mang tính cách mạng”. Mô hình này đã thực sự tạo ra sự phấn khích cho nhiều ngôi sao trong ngành dệt may đến những nhà đầu tư từ Diane von Fustetenberg (biểu tượng của ngành công nghiệp thời trang) đến các giáo sư kinh tế (Larry Summers) đến các quỹ đầu tư mạo hiểm (cụ thể gần đầy quỹ Battery Ventures đã bỏ vào đó vài triệu USD). Cho đến này, các dịch vụ của Panjiva đã được sử dụng bởi khoảng 90 công ty bao gồm J.Crew, Reebook đến Walmart..

Kellwood, một tập đoàn dệt may trị giá 2 tỷ USD chuyên kinh doanh nhãn hiệu Calvin Klein và Phat Farm, đã từng thành lập một nhóm 4 người cố găng thu thập thông tin giống như Panjiva làm. Nhưng việc tìm kiếm quá tốn thời gian và cái họ tìm được quá “rối rắm” và họ đã chuyển qua sử dụng Panjiva để cập nhật thông tin nhà cung cấp của mình. Theo Jeff Streader, nhà điều hành Kellowood thì Panjiva không chỉ giúp Kellwood tìm kiếm nhà cung cấp mới mà còn giúp họ có thêm nhiều thông tin hơn về nhà cung cấp mà họ từng hợp tác. Streader giờ đã chuyển sang bộ phận Global Sourcing của Guess và ông cũng giúp công ty này nhiều thông tin thông qua sử dụng dịch vụ của Panjiva.

Panjiva cũng có gì đó giống với Alibaba, một cổng thông tin nổi tiếng giúp kết nối các doanh nghiệp Trung Quốc với Mỹ. Nhưng Mặc dù Alibaba đóng vai trò như một cái chợ online để người mua và bán gặp nhau, thì nó lại không kiểm chứng tất cả các thông tin về các công ty trên cái “chợ” ấy.

Tính tin cậy của các dữ liệu trên Panjiva là chìa khóa cho sự thành công của nó. Về mặt lý thuyết mà nói, các doanh nghiệp không thể làm giả các dữ liệu mà Panjiva đang nắm giữ, bởi nó đến từ các nguồn thông tin đại chúng như từ Bộ An Ninh nội địa và các tổ chức phi lợi nhuận chuyên giám sát các hoạt động Sản Xuất Có Trách Nhiệm (Worldwide Responsible Accredited Production). Nhưng ở những thị trường như Trung Quốc, nơi cung cấp hàng may mặc lớn nhất cho thị trường Mỹ, các báo cáo thường không đáng tin cậy. Chritine Bullen, Chủ tịch Global Sourcing Council (một tổ chức phi lợi nhuận chuyên đánh giá các vấn đề về trách nhiệm xã hội và  sourcing) cho rằng “Panjiva có thể giúp giảm chi phí tìm kiếm và thẩm định. Nếu bất kỳ một đánh giá nào không đúng sẽ làm mô hình này phá sản”.

Green cũng thấu hiểu điều này và ông đã đưa ra hai tiêu chi được sử dụng bởi Panjiva. Thứ nhất, liệu có động cơ nào khiến nhà cung cấp dữ liệu giả mạo thông tin hay không?. Thứ hai, liệu có sự giả mạo ấy có thể tung ra một cách mờ ảm mà không thể kiểm nghiệm được hay không?. Nếu câu trả lời cho hai câu hỏi trên là có thì Panjiva sẽ không sử dụng nguồn thông tin ấy. Ngoài ra chúng tôi luôn công khai nguồn thông tin sử dụng để người dùng có thể quyết định sử dụng hay không.

Green và Psota chưa bao giờ có ý định chỉ tập trung Panjiva vào ngành thời trang, tham vọng của họ thậm chí còn lớn hơn. Green đã làm việc với nhiều lĩnh vực hàng tiêu dùng khác bao gồm thực phẩm, đồ gia dụng, văn phòng phẩm, và ông hi vọng dữ liệu của Panjiva sẽ tập hợp được hàng triêu nhà cung cấp với nhiều lĩnh vực khác nhau.

Kurt Bình tổng hợp từ Fast Company, SCMR