Written by Việc giá xăng tăng 30%, giá dầu tăng 15% thực sự là một cú shock đối với nền kinh tế nói chung, và ngành logistics nói riêng. Tuy nhiên việc tăng này không nằm ngoài dự đoán. Vấn đề đặt ra là tác động thực sự đằng sau diễn biến này là gì?
Oil Price
Khi nhìn vào diễn biến của việc tăng giá xăng dầu của Việt Nam trong thời gian vừa qua tôi chợt nghĩ đến một câu chuyện rất hay có tên là “con ếch luộc”. Người ta thấy rằng khi bỏ con ếch vào một nồi nước và nếu tăng nhiệt độ từ từ thì con ếch ấy sẽ không hề phản ứng gì cả và cho đến khi nhiệt độ đủ nóng thì con ếch đó đã chết mà không hề có phản ứng gì cả. Quay lại câu chuyện xăng dầu, rõ ràng là bấy lâu nay để tránh cú shock mạnh vào các doanh nghiệp, thì chính phủ -vai trò là người trợ giá xăng dầu – chỉ điều chỉnh việc tăng một cách từ từ. Nhưng thực sự điều ấy là tốt hay xấu. Theo quan điểm của tôi, trong chừng mực nào đó, điều ấy không hoàn toàn có lợi, bởi các doanh nghiệp cứ nghĩ rằng mình vẫn còn được bảo hộ, và rằng mình không vội gì phải tìm mọi giải pháp đối phó với nó ngay. Hay theo kiểu Việt Nam ta là từ từ đi đâu mà vội. Tuy nhiên với việc tăng giá đột biến vào ngày 21/7 thì mọi thứ đã trở lên rõ ràng. Hơi nóng sức ép giá xăng dầu đã thực sự là bài toán đau đầu mất rồi.
Bản thân trong mảng logistics cũng vậy, rõ ràng ta chưa cảm nhận thấy sức nóng ấy cho đến trước ngày 21/7 bởi một lẽ trong báo cáo tài chính của những tháng vừa chỉ thể hiện những điểm tăng chi phí từ giá dầu không đủ gây ấn tượng rõ ràng.
Vậy thì với cú shock giá xăng dầu tăng vào ngày 21 tháng 7 vừa rồi thì tác động đã thực sự rõ ràng chưa? Câu trả lời rất rõ ràng rồi và nó cảnh báo một điều bạn đừng là con ếch ngồi mãi trong nồi cho đến chết nữa, hãy nhảy ra khỏi nó ngay lập tức.
Còn với ngành dịch vụ logistics thì sao?
Để đánh giá tác động của nó hãy đặt nó trong hoàn cảnh của Việt Nam hiện nay:
+ Hệ thống cơ sở hạ tầng yếu kém, không đồng bộ. Điều ta thấy rất rõ với những câu chuyện như hàng hóa tắc nghẽn tại cảng, cầu không không đồng bộ với đường, rồi xuất hiện thêm một loại phí mà ta khi nghe đến mới giật mình “phí tắc nghẽn tại cảng” và òa lên một điều thì ra bấy lâu nay ta vẫn đang mộng du.
+ Kinh nghiệm quản lý và điều hành hoạt động logistics còn chưa tới. Cụ thể là nếu hỏi 100 người logistics là gì? Thì có 80 người trả lời không đúng hoặc chưa đủ.
+ Lạm phát đã đang trở thành một cơn ác mộng thực sự
Những yếu tố ấy, cộng với việc giá xăng dầu tăng giá sẽ gây ra một tác động cộng hưởng rất lớn lên chi phí. Nếu như giá dầu tăng 15% thì chi phí logistics sẽ tăng nhiều hơn thế. Rất tiếc là tôi chưa thể lượng hóa chính thức con số tác động thực sự của bài toán này. Nhưng logic thông thường và có hệ thống thì thấy điều này rất rõ.
Vậy liệu giá xăng dầu tăng như vậy có làm đình trệ ngành logistics không? câu trả lời là không. vận tải vẫn là nền tảng của hoạt động vận chuyển hàng hóa. Nhưng người ta sẽ phải cần nhắc đến đến những hoạt động vận tải tốn kém và rõ ràng vận tải đường hàng không là ưu tiên giảm thiểu đầu tiên. Tiếp đến là người ta sẽ cần nhắc tối ưu hóa hoạt động vận tải, bằng cách kết hợp hàng hóa sao cho đủ chuyến full truck load và tận dụng cả hai chiều vận chuyển đi và về.
Bức tranh không hoàn toàn là xám
Đây là lúc mà các doanh nghiệp cần cân nhắc và tiến tới tái cấu trúc lại hoạt động sản xuất kinh doanh của mình, xem những gì là điểm mạnh cốt lõi, cái gì điểm chưa mạnh để tiến hành loại bớt bằng cách thuê ngoài. Rõ ràng hơn ai hết, logistics là mảng mà họ cần cân nhắc chuyển sang cho các nhà cung cấp dịch vụ logistics nhiều nhất. Trong bối cảnh mà chi phí logistics ngày càng tăng cao thì việc chuyển sang sự dụng 3PL là hơp lý hơn bao giờ hết. Tôi đang thấy điều này xảy ra rất rõ ràng. Nhiều tập đoàn đa quốc gia tại VN đã tiến hành thuê ngoài hàng loạt nhằm thích nghi với xu thế tăng chi phí logistics hiện nay.
Điều này có nghĩa là gì? Nghĩa là các doanh nghiệp logistics có cơ hội vô cùng to lớn trong việc vừa tận hưởng hiệu ứng synergy (giúp vừa tăng được khách hàng, doanh số vừa giúp họ giảm được chi phí vận hành của mình). Đơn cử nếu như trước đây họ hiếm khi đạt được một full truck load trong vận tải đường dài thì nay điều đó đã trở lên rõ ràng hơn với quy mô hàng hóa nhiều hơn.
Cộng tác và chia sẻ thông tin –chung tay vượt bão
Không chỉ có thế, các doanh nghiệp logistics đã đến lúc cần một sự liên kết hợp tác chặt chẽ với nhau. Điều này giúp tận dụng năng lực của nhau, và dĩ nhiên sẽ giúp chia sẻ chi phí. Chẳng những thế chúng ta cần ngồi sát hơn, gần hơn với khách hàng của mình, thay vì chỉ là những buổi gặp bặt thiệp, xã giao. Thẳng thắn chia sẻ thông tin với nhau sẽ là cơ hội tốt giúp các doanh nghiệp logistics và khách hàng mình cùng vượt bão và xây dựng quan hệ lâu dài. Trên hết, thông tin trong giai đoạn là vô cùng cần thiết để giúp việc hoạch định hiệu quả và hiệu năng hơn.
Tư duy lại quản trị rủi ro
Bấy lâu nay chúng ta đã nghe rất nhiều về quản trị rủi ro nhưng mấy doanh nghiệp thực sự đặt trên bàn của mình một bản hoạch định quản trị rủi ro chi tiết đến độ họ có thể nhanh chóng ứng phó (response) với các rủi ro. Và trên hết, hãy cần nhắc xem liệu những bản hoạch định ấy sẽ triển khai thế nào khi rủi ro xảy ra.
Không chỉ rủi ro về xăng dầu đâu, bạn thử nghĩ xem có nhiều khả năng xảy ra mà tác động của nó vô cùng lớn đến sự thành bại của doanh nghiệp. Bạn sẽ làm gì khi xăng dầu đột ngột tăng giá nữa? hay đại dịch SARS lại bùng phát? Hay một trân siêu bão đang chuẩn bị đổ bổ? ..
Hãy nghĩ rộng và lớn hơn hiện tại để có thể trở thành một doanh nghiệp “kiên cường”.
Trên hết, xin bạn hãy dành một chút thời gian để đọc cuốn “The Resilient Enterprise- overcoming vulnerability for competitive advantage” của Tiến Sỹ Sheffi, Đại Học MIT –được đánh giá là cuốn sách kinh doanh hay nhất năm 2005. Ở đó bạn sẽ thấy bạn cần làm gì để vượt qua rủi ro, khủng hoảng để đạt tới sự cường thịnh.
Resilient Enterprise
KurtBinh
(bài này đã được đăng trên tạp chí Vietnam Logistics Review 8/2008).
1 Trackback