Xăng dầu và những tác động: liệu có sự dịch chuyển ngược hoạt động sản xuất?

Lời giới thiệu: để giúp bạn đọc có một cái nhìn rõ hơn về tác động của việc xăng dầu tăng giá, chúng tôi sẽ cố gắng tập hợp nhiều bài viết xoay quanh chủ đề này , trên phương diện logistics và supply chain. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của các bạn.

IndustryWeek Cover

Câu hỏi ấy được rất nhiều tờ báo/tạp chí uy tín trên thế giới như The Economist, Industry Week (IW), Business Week đặt ra và có những lập luận cho riêng mình.

Riêng tờ Industry Week còn đưa lên trang với với dòng tít “Welcome back US Manufacturing”.

Tờ IW cũng như The Economist đều đồng cho rằng giá dầu tăng, đồng đô la mất giá, lương tăng tại các nước mới nổi đã buộc các chiến lược gia trong quản trị chuỗi cung ứng phải cân nhắc lại hoạt động sản xuất của mình. Chưa bao giờ chi phí vận tải lại cao như thế.

The Economist dẫn chứng chi phí vận chuyển 1 container 40 feet từ Thượng Hải đến bờ Đông nước Mỹ đã tăng từ 3000 USD năm 2000 nên 8000 USD năm 2008. phụ phí xăng dầu tăng từ 455 USD lên 1130 USD. Theo ông Stephen Jen của Morgan Stanley thì vẫn có một kịch bản các công ty chuyển dịch động sản xuất đến gần thị trường tiêu thụ của mình hơn. Mehico, và các nước Mỹ Latinh là một lựa chọn cho Mỹ, Đông Âu là một lựa chọn cho EU.

Điều này theo ông Stephen Jen sẽ tạo ra một sự chuyển biến khổng lồ trong mô hình thương mại quốc tế.

Vẫn cứ kê cao gối mà ngủ..nhưng..

Tuy nhiên xét cho cùng thì tùy theo từng ngành hàng thì chi phí vận tải vẫn còn chiếm tỷ trọng khá nhỏ trong tổng chi phí vào khoảng 3-5%. Điều đó có nghĩa là việc dầu tăng giá chưa thực sự quan trọng bằng việc giá nguyên vật liệu thô đang tăng vùn vụt, hay như việc đồng đô mất giá, đồng NDT tăng giá.

Hơn nữa, để dịch chuyển địa điểm và cơ sở sản xuất là điều không dễ chút nào, nhất là trong bối cảnh chúng ta chẳng thể nào biết liệu giá dầu sẽ lên đến 200 USD hay sẽ giảm xuống 100 USD.

Một giám đốc điều hành công ty đa quốc gia tại TQ cho biết “giá dầu tăng giá ư? Điều này chỉ có một tác động duy nhất là buộc chúng tôi phải khẩn trương tìm kiếm các phương cách làm sao hoạt động của mình ngày càng hiệu năng/năng suất hơn đồng thời phải cạnh tranh hơn mà thôi”.

Một yếu tố khác chính thị trường các nước mới nổi như TQ, Ấn Độ, ASEAN sẽ lại là thị trường tiềm năng lớn. Vì vậy dầu tăng giá chỉ làm họ tập trung hơn vào các thị trường này mà thôi.

Đừng bao giờ quá chủ quan

Dẫu gì thì cũng vẫn đang có một dòng chảy ngược đang xuất hiện, dù chỉ là những dấu hiệu khá nhỏ, chưa đột biến. Ấy nhưng như theo ngôn ngữ của các bác sỹ, thì đó là triệu chứng đấy.

Desa, một tập đoàn thiết bị năng lượng, đã quyết định chuyển một số hoạt động sản xuất của mình quay trở lại nhà máy Bowling Green ở Mỹ. Bill Wong, chủ tịch bộ phận thiết bị nhiệt, cho biết, trong năm rồi chi phí sản xuất và vận chuyển của nhà máy ở TQ đã tăng tới 50%. Điều này thôi thúc Desa tìm kiếm giải pháp thay thế, nhất là giá thép của TQ đang tăng phi mã. Quan trọng hơn, với việc sản xuất ở Mỹ, Desa có thể đến gần với khách hàng của mình hơn. Trong vòng 12h đồng hồ họ có thể giao hàng ngay lập tức cho khách hàng của mình. Hơn cả sự mong đợi bấy lâu nay.

Nghiên cứu mới đây của AMR Research, cho thấy 21% các nhà điều hành sản xuất dự định tăng hoạt động sản xuất tại Mỹ và các nước gần Mỹ như Mehico. Hơn thế nữa, các công ty cũng đang dự kiến mở rộng việc sourcing từ các supplier nội đia hơn là từ nước ngoài.

Ẩn ý nào cho Việt Nam

Nhưng năm gần đây, VN nổi lên như là địa điểm thay thế, bổ sung, back up cho trung quốc. Làn sóng FDI đang gia tăng mạnh mẽ. Nhưng không có nghĩa sẽ tăng mãi. Nếu chúng ta không kịp làm mới mình trong một chuỗi cung ứng toàn thì có lẽ , sẽ có lúc là quá muộn để có thể thu hút tiếp FDI vào lĩnh vực sản xuất.  Đã đến lúc ta cần nghiên cứu cụ thể hơn chuỗi cung ứng toàn cầu, để định vị mình ở đâu trong chuỗi ấy, từ đó không ngừng phát triển như là một nút (node) thắt quan trọng và mạnh mẽ (resilient) trong chuỗi ấy.

Câu hỏi là liệu VN cần định vị ở đâu trong chuỗi cung ứng toàn cầu? cụ thể hơn là ta cần làm gì?

Câu trả lời xin giành cho bạn.

Kurt Binh (tổng hợp)