Dell đã đổi vận-hay sự cáo chung của mô hình Dell?

Nếu bạn hỏi 100 người đã từng làm hoặc nghiên cứu về quản trị chuỗi cung ứng là mô hình chuỗi cung ứng nào được coi là biểu tượng của sự thành công, tôi dám chắc 80% câu trả lời sẽ là Dell và WalMart. Như một bài viết tôi đã tổng hợp trong post trước đây thì Dell đã thực sự xuất sắc trong việc xây  dựng mô hinh chuỗi cung ứng vô cùng hoàn hảo- đó chính là mô hình CTO (Configuration to Order )hay MTO (Make to Order) và “cái chén thánh” mà Dell có được chính là không tồn kho (zero-inventory, virtual inventory), dòng tiền mặt âm (khách hàng trả tiền trước , nhà cung cấp thu tiền sau), bán hàng trực tiếp không thông qua đại lý trung gian ..

Điều ấy đã từng là niềm kiêu hãnh của Dell cũng như của cộng đồng nhà quản trị chuỗi cung ứng.

Nhưng liệu một mô hình có đúng mãi hay không? nhất là trong bối cảnh môi trường kinh doanh thay đổi đến chóng mặt, nhu cầu liên tục chuyển từ hình thái này sang hình thái khác, đối thủ cạnh tranh ngày càng sáng tạo hơn. Câu trả lời là không, tôi xin cam đoan điều này.

Mô hình Dell đã cáo chung?

Thay ngựa giữa dòng. Đầu năm 2007, Dell đột ngột thay đổi vị trí phó chủ tịch phủ trách chuỗi cung ứng, Mike Cannon, (Cựu tổng giám đốc của công ty sản xuất theo hợp đồng Solectron), đã tiếp quản vị trí này. Đây là bước ngoặt lớn đối với Dell. Việc bổ nhiệm một phó chủ tịch phụ trách chuỗi cung ứng có kinh nghiệm trong sản xuất đã là dấu hiệu của sự thay đổi. Ông Cannon ngay lập tức tuyên bố „mô hình Dell đã tồn tại hơn 20 năm qua nay đã lỗi thời“ . Và rằng „Dell cần thay đổi một mạnh mẽ mô hình kinh doanh của mình“. Và rồi, nhà máy Topfer PC ở Austin, Texas đã được tuyên bố đóng cửa , nhà máy này từng là biểu tượng của mô hình Dell (tên nhà máy là tên của vị phó chủ tịch hội đồng quản trị người đã đưa Dell thành tượng đài thành công) .

Vài năm qua, trong khi các đối thủ của Dell như HP, IBM đang làm ăn rất phát đạt thì Dell lại thật sự chật vật. Mặc dù có nhiều tai nạn xảy ra như tai tiếng về chất lượng pin của máy Dell nhưng nguyên nhân thực sự vẫn là mô hình cốt lõi CTO đã trở lên lỗi thời.

Đâu là nguyên nhân:

Mọi mô hình đều đòi hỏi sự đánh đổi (trade-off), với yêu cầu linh hoạt (flexibility) của MTO model đã làm chuỗi cung ứng của Dell trở lên phức tạp hơn hẳn đối thủ. Với 500 ngàn cấu hình khác nhau để đáp ứng nhu cầu khách hàng, Dell đã trở lên quá tốn kém , vì , một điều cốt lõi những khách hàng high-end chỉ chiếm một phần nhỏ trong khi nhóm khách hàng low-end (chiếm số lượng rất lớn) lại ít có nhu cầu về cấu hình phức tạp. Điều đó có nghĩa là Dell không thể cùng một lúc đạt được „ tổn chi phí thấp nhất“ (Lowest total landed cost) và đảm bảo tốc độ /sự linh hoạt.

Ngoài ra, trong bối cảnh tốc độ (speed) đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng ngày càng cần nhanh hơn thì với CTO của Dell thì phải mất đến vài tuần. Điều này chẳng bao giờ làm khách hàng cảm thấy dễ chịu, đối với những món đồ mà họ muốn sài ngay.

Hơn nữa, hơn bao giờ hết, chi phí linh kiện và máy móc trở lên rẻ và rõ ràng chi phí tồn kho cho nó cũng vì thế mà rẻ hẳn đi, điều này sẽ làm đối thủ không khác nhiều so với Dell về tồn kho.

Một nguyên nhân cơ bản khác chính là thị trường máy tính ngày càng trở lên phổ thông hóa (commoditization) nghĩa hàng hóa trở lên phổ thông như một thứ hàng hóa thiết yếu khác và cạnh tranh giờ đây chỉ còn là vấn đề về giá . Phần lớn khách hàng quan tâm đến giá nhiều hơn.

Dell đã đổi vận của mình-cuộc cách mạng chuyển đổi (transformation)

Đóng cửa nhà máy ở Texas (vì chi phí đắt đỏ), mở nhà máy ở Brazil và Ấn độ, bắt chước mô hình truyền thống mà các đối thủ cạnh tranh đang theo đuổi:  Make to Stock, xây dựng hệ thống nhà phân phối, sử dụng nhà sản xuất theo hợp đồng tại các nước chi phí thấp,

Khi mà thị trường BRIC đang ngày càng trở lên hấp dẫn và rộng lớn hơn bao giờ hết, thì cũng là lúc, Dell cần phải cân nhắc đến mô hình chi phí của mình. Theo dự tính Dell có thể tiết kiệm được 2-3 tỷ đô la trong hai ba năm tới nhờ quá trình chuyển đổi này.

Trong một memo gửi cho tất cả nhân viên của Dell,

http://graphics8.nytimes.com/packages/pdf/business/20070428_DELL.pdf

Michael Dell đã tuyên bố sự khởi đầu của công cuộc chuyển đổi ở Dell, chúng ta hãy chờ xem sao..

Liệu Dell có thành công với sự năng động và vô cùng sáng tạo của mình.

„Phong độ chỉ nhất thời, đẳng cấp mới là mãi mãi“ …

Đối với tôi mô hình Dell không chết, nó mãi là biểu tượng cho tinh thần sáng tạo trong chuỗi cung ứng, biểu tưởng của think beyond the box…

Mô hình ấy vẫn sẽ sống nhưng cho những thị trường phù hợp và cũng như các mô hình khác..

Đến đây tôi chợt nhớ câu nói của Darwin

„It is not the strongest,

                                    who would survive

                                    – over a period of time,

                        but

                                    – the flexible and fittest.”

Vietkha (tổng hợp từ nhiều nguồn)