Written by 
Đã nhiều lần tôi tự hỏi, với bối cảnh một thị trường logistics manh mún, phân tán, yếu kém về năng lực cạnh tranh của các công ty logistics Việt Nam và nguy cơ thống trị của các công ty logistics toàn cầu, thì chúng ta cần phải làm gì?
Tôi cố tìm câu hỏi cho vấn đề ấy qua những kịch bản sau:
Những kịch bản để sinh tồn và tiến hóa:
1/ Các doanh nghiệp cần chú trọng đến tự nâng cao năng lực (hay còn gọi tăng trưởng nội sinh)?
Lời giải:
Thật khó, bởi so với các công ty nước ngoài chúng ta kém xa tới hàng chục năm cả về kinh nghiệm, năng lực, vốn, hệ thống IT.. Rõ ràng với quy mô phần lớn khoảng 90% là doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) thì thật khó cho họ có thể mở rộng dịch vụ, tăng cường năng lực cạnh tranh ngoại trừ việc tìm kiếm những thị trường niche (vốn đang được che chắn bởi sự bảo hộ) như mua bán cước, cho thuê kho, hay lập một đội xe nhỏ để mà kiếm lời. Còn với các công ty lớn, thì thị trường nhà đất, chứng khoán, tài chính mới là cái họ quan tâm hơn là chỉ đầu tư vào vài cái kho, vài cái xe để cho thuê..nhất là bối cảnh giá dầu ngày càng tăng thì các đại gia đang càng muốn đa dạng càng tôt để tránh rủi ro..??!!!
Vì vậy để các SME có thể tăng trường nội sinh được thì không thể không có sự hỗ trợ của nhà nước được, ít nhất trong một môi trường cạnh tranh không cân sức thế này.
2/ Liên kết chiến lược với nhau
Lời giải:
Cho đến giờ tôi chưa hề tìm thấy một bằng chứng nào cho việc các SMEs của Việt Nam liên kết lại, tăng cường sức mạnh, chia sẻ nguồn lực, tận hưởng lợi thế nhờ quy mô..Điều gì cản trở điều này?
Theo tôi chính là niềm tin mà điều này hiếm khi có được trên thị trường logistics manh mún và đầy phân tán này.
Liệu có thể có một công ty giao nhận liên kết với một công ty kho bãi, một công ty vận tải cùng nhau thành lập một liên mình không? Theo tôi hoàn toàn khả thi, như đã phân tích ở bài trước đây về việc thành lập liên minh của các công ty logistics ở Thai land, chúng ta có thể thể thấy điều này hoàn toàn khả thi nếu như chúng có một khung cơ chế hoạt động tạo được niềm tin (đồng chia sẻ rủi ro và lợi ích) và theo tôi quan trọng hơn là phải có sự tác động của nhà nước (thông qua một đội taskforce giúp các doanh nghiệp ngồi lại và được sự hỗ trợ của nhà nước)…
3/ Liên doanh với đối tác ngoại
Lời giải:
Cho đến nay thì phần lớn vẫn là các công ty lớn mới tham gia liên doanh như kiểu Gemadept liên doanh với Schenker để lập một công ty 3PL còn đối với các SME thì điều này là rất khó. Bởi suy cho cùng Negotiation Power ta có đâu ? mà có thể liên doanh?
4/ Mua bán và sát nhập (M&A)
Lời giải:
Không dễ chút nào bởi đâu có thể dễ dàng lập ra một công ty rồi bán đi hoặc sát nhập ngay được..vì ít nhất nó phải chứng minh được tiềm năng cho nhà đầu tư hoặc đối tác.
5/ Thuê chuyên gia nước ngoài?
Lời giải:
Quá tầm doanh nghiệp vừa và nhỏ..nếu như liên kết lại thì điều này cũng khả thi. Tuy nhiên kiếm được chuyên gia đúng tầm không phải dễ , nhìn sang Trung Quốc thì thấy nhân lực cao cấp cho ngành logistics đang thực sự quá nóng rồi..
Nhân trường hợp của Singapore với chương trình Phát Triển Năng Lực Logistics (Logistics CDP) và tham chiếu cho Việt Nam
Năm 2006, Chính phủ Singapore tung ra gói 10 triệu USD hỗ trợ phát triển năng lực doanh nghiệp logistics SME của mình.với sứ mạng “ cung cấp nguồn lực giúp các doanh nghiệp SME Singapore nâng cao năng lực hướng tới khả năng cạnh tranh cao hơn trong môi trường cạnh tranh toàn cầu”.
Chương trình này có hai mục tiêu:
1/ Tập trung ở cấp độ ngành: gom một nhóm công ty lại để cùng cải thiện năng lực cạnh tranh và đổi mới, sáng tạo năng lực mới
2/ Cấp độ doanh nghiệp, tập trung giúp nhưng doanh nghiệp được chọn lựa (theo tiêu chuẩn rõ ràng) để giúp họ nâng cao năng lực của mình nhất là đối với thị trường niche.
Tham khảo thêm tại :
http://www.spring.gov.sg/Content/WebPage.aspx?id=8005888b-2c41-410d-b0cf-165efe9ffada
Kết quả: theo đánh giá của nhiều chuyên gia, đã rất thành công. Các doanh nghiệp đã thực tận dụng, khai thác rất tốt từ chương trình này để nâng cao năng lực cạnh tranh cả về expertise và IT capability.
Hàm ý gì cho Việt Nam: với một gói 10 triêu USD thì không thể nói là quá tầm nhất là trong bối cảnh chúng ta còn huy động hàng trăm triêu USD cho các tập đoàn lớn phát triển nhưng hiệu quả là rất cao..bởi suy cho cùng sự tồn tại của SME chính là bộ khung vững chắc của nền kinh tế.
Rõ ràng là bàn tay “hữu hình” vẫn là công cụ chủ chốt giúp các doanh nghiệp Việt Nam phát triển và nâng cao sức cạnh tranh . Tuy nhiên vấn đề ở chỗ “bàn tay hữu hình” ấy phải thực sự hiệu quả. Nếu có một chương trình nâng cao năng lực như thế, tôi nghĩ sẽ là cơ hội lớn cho doanh nghiệp VN bơi trên biển lớn…
Vietkha
cam on tac gia ve nhung bai gui nay`!
Việc bắt tay hợp tác để phát triển giữa các công ty, về mặt lý thuyết là rất tốt. Tuy nhiên, theo suy nghĩ của tôi, thực tế rất khó xảy ra vì tinh thần cùng chia sẻ lợi ích, cùng nhau phát triển của các doanh nghiệp Việt nam là rất kém. Chúng ta có thể đoàn kết trong chiến tranh nhưng đoàn kết để tạo ra động lực để cùng nhau phát triển, cùng nhau xây dựng những công ty Logistics (Total Solutions Logistics Provider) thì khó lắm. Tính người Việt mình đoàn kết đã yếu rồi, trong bất kể lĩnh vực nào cũng vậy. Trong khoảng gần 1000 công ty về Forwarding, Transportation, Express …..chúng ta có thể thành lập nên những tập đoàn lớn, có thể chiếm lĩnh được thị trường nội địa, thậm chí thị trường Đông Dương và lân cận. Nhưng chẳng có ai đứng ra làm việc này, ai cũng bận việc của mình, đây là một cái khó. Việc các công ty Việt Nam liên doanh thành công với các tập đoàn nước ngoài càng hiếm nữa.
Trong ngành Logistics, chúng ta không bao giờ đuổi kịp trình độ phát triển chung của thế giới, đây là quan điểm của riêng tôi. Những hãng tàu lớn ra đời cách nay hàng 100 năm, các công ty Logistics toàn cầu ra đời cách nay hàng nửa thế kỷ. Làm sao chúng ta đuổi kịp họ?
Chúng ta có thể có kinh nghiệm, có kiến thức nhưng lại đi làm thuê mà thôi. Mà làm thuê là cũng vinh dự rồi.
Tôi nghĩ Chính phủ hoặc các tổ chức liên quan phải có định hướng rõ ràng hơn nữa, phải có những người có tâm như anh Bình và trách nhiệm thì chúng ta mới phát triển ngành này được.
Duong Quang Duy