Bấy lâu nay chúng ta đã dần nghe nói nhiều về logistics, về thị trường logistics, rồi các công ty giao nhận vận tải, hãng tàu của ta đều nhất loạt cho ra đời dịch vụ logistics hoặc đổi tên thành công ty có cái đuôi “logistics” vào cho nó “oách”.
Ấy tuy vậy, nhưng phần lớn những công ty mà tôi gặp đều có những quan niệm nhầm lẫn trong logistics. Chúng ta có hẳn một phần của luật thương mại và nghị định cho logistics. Tuy nhiên trong bài viết này tôi sẽ không đề cập đến điều này. (nếu bạn thích thì cứ tham khảo). Theo tôi lý do vẫn còn lộn xộn trong việc định nghĩa về logistics là do nó còn mới, nó chưa được chuẩn hóa.

Bản thân trên thế giới điều này cũng còn lộn xộn cơ mà huống chi ta…Vào năm 2000, Ủy Ban Châu Âu còn tài trợ cho một dự án nghiên cứu về logistics và vận tải đa phương thức có tên là PROTRANS. Dự án này nhằm thiết lập các định nghĩa chuẩn và đánh giá một cách toàn diện thị trường logistics tại Châu Âu (bạn cũng có thể tìm được nó , báo cáo miễn phí trên internet hoac download tai day: ).

Quay lại Việt nam, hôm nay tôi chỉ xin bàn về khái niệm Dịch vụ logistics thứ ba (Third party Logistics -3PL) và nhà cung cấp dịch vụ logistics thứ 3 (3PLP-Third Party Logistics Provider). Đôi khi từ viết tắt giữa 3PL và 3PLP có thể được thay thế cho nhau.

Và dĩ nhiên sẽ nhiều người còn đang thắc mắc giữa 3PL và nhà giao nhận, nhà vận tải, nhà cung cấp kho bãi có gì khác nhau.

Xin lưu ý , các định nghĩa này là do thống nhất trên thế giới (nguồn tham khảo của tôi là dự án PROTRANS và CSCMP cũng như MIT về transportation and logistics).

Vậy thì ta hãy bắt đầu bằng định nghĩa dịch vụ logistics thứ ba (3PL) là gì?

Third-party logistics (3PL) are activities carried out by an external company on behalf of a shipper and consisting of at least the provision of management of multiple logistics services. These activities are offered in an integrated way, not on a standalonebasis. The co-operation between the shipper and the external company is an intended continuous relationship.
(nguôn ; dự án Protrans, EU)3PL là một quá trình tiến hóa

Nghĩa là: Dịch vụ logistics thứ ba là những hoạt động được thực hiện bởi một công ty bên ngoài thay mặt một chủ hàng và ít nhất cũng đảm bảo thực hiện được việc quản lý nhiều hoạt động logistics. Các hoạt động này được cung cấp theo hướng tích hợp chứ không phải là một loại riêng rẽ. Sự hợp tác giữa chủ hàng và công ty bên ngoài là một mối quan hệ liên tục có chủ định.

Như vậy có thể hiểu là nhà cung cấp dịch vụ logistics thứ ba là người có thể cung cấp một dịch vụ tích hợp trọn gói cho khách hàng (one stop shop logistics service). Dĩ nhiên không phải lúc nào khách hàng cũng sẵn sàng outsource hết các hoạt động logistics của mình.

Thị trường cho các 3PL người ta gọi là thị trường 3PL hoặc thị trường contract logistics (chỉ các quan hệ hợp đồng dài hạn giữa 3PL và khách hàng), để phân biệt với các thị trường chuyên biệt như thị trường giao nhận, thị trường vận tải biển, vận tải đường bộ.

Ta cũng cần lưu ý các 3PL (hay 3PLP) xuất hiện là một quá trình tiến hóa từ các nhà vận tải, nhà giao nhận, nhà cung cấp kho bãi, đồng thời cả những công ty tư vấn, cung cấp giải pháp công nghệ nữa.

Ta có thể thấy xu hướng này qua các dẫn chứng sau:

+ Phần lớn các hãng tàu lớn đều mở thêm mảng dịch vụ logistics (3PL) như Maersk Logistics (Con đẻ của Maersk Line), APL Logistics (Con đẻ của APL Line-NOL), MOL Logistics (của MOL)…
+ Phần lớn các nhà giao nhận lớn cũng vậy : Kuehne-Nagel Mở thêm bộ phận contract logistics, Hay DHL cũng vậy..
+ Phần lớn các hãng vận tải đường bộ lớn cũng mở rộng hoạt động logistics của mình như Ryder, YRC Logistics
…
Đây là danh sách các đại gia trong thị trường 3PL (contract logistics):

Điều kiện gì để trở thành 3PL:

Như đã định nghĩa ở trên thì 3PL phải là người có năng lực cung cấp dịch vụ logistics trọn gói (nên nhớ bao gồm cả quản lý dòng chảy hàng hóa, lẫn thông tin –hệ thống CNTT và khả năng quản lý các nhà cung cấp (các nhà vận tải, cho thuê kho bãi, giao nhận..)). Xin lưu ý các nhà cugn cấp của các 3PL lại chính là các nhà vận tải, kho bãi hoặc giao nhận thuần túy.

Nhìn vào Việt Nam:

Phần lớn các công ty giao nhận Việt Nam vẫn mới chỉ là nhà giao nhận thuần túy. Chỉ một số với kinh nghiệm, năng lực về quản lý , năng lực về CNTT mới trở thành 3PL thực thụ. Nếu nhìn kỹ thì tôi vẫn chưa thấy được một case study điển hình về 3PL thực thụ của Việt Nam. Hi vọng rằng trong tương lại có thể có nhiều công ty Việt Nam làm được điều đó.

Vậy thì có nghĩa là thị trường 3PL (contract logistics) của Việt Nam vẫn bị thống trị bởi các 3PL nước ngoài? Câu trả lời là đúng vậy. Lý do cơ bản là phần lớn các công ty Việt Nam vẫn chưa nghĩ đến việc outsource logistics ra ngoài (có chăng chỉ là vận tải thuần túy, thuê kho thuần túy). Điều gì nằm sau điều ấy: có lẽ là miếng bánh béo bở ấy còn xâu xé được!! phần khác không có công ty 3PL nào của Việt Nam làm được điều đó, còn nếu thuê các 3PL nước ngoài thì quá mắc chăng !! Trong khi các công ty nước ngoài (tạm gọi FDI) ở Việt Nam thì vẫn có khuynh hướng sử dụng các 3PL nước ngoài hơn (bởi kinh nghiệm và năng lực thực thụ của họ !!??).

Tương lai: Tăng trưởng đầy xán lạn…

Không riêng gì Việt Nam trên thế giới thị trường 3PL tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ bởi xu hướng thuê ngoài vẫn không ngừng gia tăng…

Đây là miếng bánh của thị trường Châu Á, theo Frost Sullivan

Cũng theo Frost & Sullivan thì mỗi năm còn tăng 10-15% nữa…và tương lai sán lạn đang chờ các 3PL khai thác đây..dĩ nhiên các 3PL cũng cần chuẩn bị để mà đón nhận , dĩ nhiên cần nghĩ rằng nhưng gã khổng lồ 3PL nước ngoài cũng không dễ dàng gì làm ngơ…

Cuối cùng hãy xem ta nên tập trung vào đâu theo gợi ý của Frost&Sullivan nhé..

Vietkha (tổng hợp từ nhiều nguồn)