Chuỗi cung ứng ư, là cái gì vậy?

Chuỗi cung ứng ư, là cái gì vậy?

Câu hỏi hay câu trả lời, cả hai.. Bởi nhẽ, nó đúng là câu hỏi. Nhưng nó là lại là câu trả lời cho chính người hỏi vì họ đã nhận thức quá muộn mằn về nó. Đấy là thực trạng ở Việt Nam đấy.

Nhưng, không gì là quá muộn. Bởi từ xa xưa thì từ nhận thức đến hành động là cả một quá trình dài hay ngắn thì cũng còn tùy.

Thật buồn, là khi lướt qua hết các trang mục của các tờ báo hàng đầu dành cho kinh tế mà tôi xin mạn phép không kể tên ở đây (vì bạn cũng biết ai là ai đấy), thì không lấy có một mục nói về chuỗi cung ứng hay thứ gì đại loại như là chuỗi cung ứng.

Lạc hậu chăng?

Câu trả lời có và không. Có là vì thế giới đã chuyển mối quan tâm sang chuỗi cung ứng từ lâu lắm rồi. Không là vì nó có thực sự cần thiết không?

Câu trả lời lại là có và không.

Có là vì nó là một thứ vũ khí cạnh tranh. Nhiều bài báo nước ngoài đều rao giảng bằng hình mẫu của Dell, của Walmart, của Toyota.. Nhưng điều bình thường nhất thì ai cũng biết, dĩ nhiên là chỉ với các công ty nước ngoài, là chuỗi cugn ứng đã là một phần công việc hàng ngày mà họ phải làm. Nó cũng là câu trả lời không nếu bạn không muốn quan tâm đến nó ! và bởi vì marketing, bán hàng, tài chính, chứng khoán hay lợi lộc mới là cái tôi quan tâm hơn !.

Tôi cũng đã cố tìm kiếm bằng cách dùng mr Google để kiếm vài bài báo của VN viết về nó (chuỗi cung ứng) nhưng hình như nó là vô hình thì phải?

Câu trả lời vẫn là đúng và không đúng. Nó vô hình vì nó đang ẩn sau tất cả mọi hoạt động nhưng họ lại nghĩ nó chỉ là thứ vụn vặt. Hay thế nào được bằng marketing, bằng sales , bằng chiến lược kinh doanh..Những nó là hữu hình đấy chứ, chỉ có điều ai đã nhắc đến nó hay chưa thôi.

Sự thực là, chúng ta đang sống trong sự vận động của những chuỗi cung ứng khổng lồ. Chúng ta ăn ư? Đúng, vậy ăn bằng gì bằng gạo, vậy thì ta có thể nói ngay có chuỗi cung ứng gạo, từ thịt, chúng ta có thể nói ngay đến chuỗi cung ứng thực phẩm tươi sống, ta thở bằng gì ? bằng không khí (sự thực đáng buồn là chuỗi cung ứng không khí đang lâm nguy, ô nhiễm môi trường chăng? Không bởi vì nó không có ai quản lý chuỗi cung ứng không khí cả. Và dĩ nhiên thì chất lượng nó đến đâu, số lượng nó đên đâu ai mà quan tâm?). Một câu hỏi nữa, chúng ta đang giặt bằng xà bông gì? Tất nhiên ngoài Omo hay Tide ra thì cũng có vài loại bột giặt khác.. Nhưng đấy đằng sau cái hộp Omo ấy là gì ? là một công ty Unilever Vietnam, đúng. Nhưng đằng sau nữa, chính là chuỗi cung ứng bột giặt Ô mô. Vậy chúng ta đã bao giờ tự hỏi, thế thì nếu mà cả hai thứ bộ giặt mà biến mất thì sao nhỉ? Vẫn không sao cả, chỉ có điều quần áo sẽ bẩn mãi, vì các nhà sản xuất khác có kịp nghĩ đến đến việc hai thứ đó biến mất đâu?
Rồi đã lúc nào bạn cảm thấy dòng tít trên báo rau bị nhiễm bẩn chưa? Hay gà bị nhiểm cúm? Hay bò bị điên? Hay mắm tôm là nguồn lây bệnh tiêu chảy chưa? Rồi bạn nhìn thấy nó thường ngày. Tôi cá là bạn thấy nó nhiều hơn những gì mà bạn cho là tốt đẹp sẽ phải xuất hiện cơ? Vậy thì đằng sau nó là gì? Câu trả lời của cá nhân tôi thôi, nó là một chuỗi cung ứng có vấn đề? Nó là việc quản lý chuỗi cung ứng có vấn đề!.

Có thể bạn đang lan man vào cái vòng luẩn quẩn nhưng suy cho cùng nó đều từ chuỗi cung ứng mà ra.

Bài viết này không có ý nghĩa chỉ trích hay phê phán gì cả? Mà chỉ xin đưa ra một vài quan điểm mà tác giả hi vọng nó bệ phóng cho thời điểm phải nhìn nhận vai trò của chuỗi cung ứng. Bạn không thể ngụy biện những thứ hiện hữu rõ ràng như thế.

Câu chuyện tiếp tục với việc hãy nhìn vào nền kinh tế VN.
Có lẽ chúng ta đang ở giai đoạn chuyển đổi, thời kỳ mà nền kinh tế đang ở giai đoạn bùng phát hơn bao giờ hết. Và có lẽ người ta thấy cơ hội kiếm tiền dễ hơn bao giờ hết. Có lẽ chỉ cần mở một công ty, rồi tìm một sản phẩm để bán thê là bán được (dĩ nhiên phải kèm theo những lời quảng cáo hoa mỹ, bay bổng, đầy dụ dỗ, phù du..) hay chỉ cần quăng tí tiền vào thị trường CK, hay nhà đất thế là tích gió thành bão (mà bão lớn vì cái gì cũng tăng vùn vụt từng ngày mà). Rồi hưởng thụ. Vậy thì tại sao lại phải đánh vật với những thứ định nghĩa phức tạp, rối rắm như chuỗi cung ứng làm gì.

Nhưng nếu bình tâm lại, bạn sẽ thấy nhiều thứ sau bức tranh ấy trong bảy ngày của một tuần xem sao!:
Chủ nhật, Dầu đang lên giá..dĩ nhiên..giá tăng..dĩ nhiên khách hàng (người mà bạn định móc túi..) sẽ phải xem lại cái hầu bao của mình..
Thứ hai, WTO (World Together Ohlalala): cái quan niệm thế giới anh em một nhà cùng vui vẻ sẽ sớm tắt. Bởi lù lù sau đó là vài chục “gã khổng lồ nặng 800 pound” bước vào ngôi nhà bạn. Hãy xem hành trình Simbad, bạn sẽ thấy bạn nhỏ bé thế nào so với mấy gã đó…bạn sẽ phải chơi với gã, hay đối đầu với gã? Câu trả lời ở chính bản thân bạn.
Thứ ba, bạn làm ăn, bạn sản xuất, thì bạn của bạn, rồi bạn của bạn bạn cũng làm ăn cũng sản xuất. Chỉ có chúa mới biết họ có làm cũng một thứ giống bạn. Nhưng tôi cá là có. Vậy thì sao nhỉ? Ôi thì cạnh tranh chứ còn gì nữa..
Thứ tư, Chợ, khái niệm nghe quen đấy..Nhưng sớm không còn nữa. Tôi đã thấy người nông dân hiên ngang đi vào siêu thị như chuyện thường ngày mà họ vẫn làm trên đồng ruộng..thì sao nhỉ? Bạn bán hàng thế nào?tất nhiên phải nhờ cậy đến các đại gia bán lẻ rồi? Saigon Co-op? Metro? Hay Walmart? Còn tùy họ muốn sản phẩm của bạn hay không? Dĩ nhiên bán hàng cho họ, giá cả, chất lượng phải thế nào? Họ sẽ hỏi bạn thế anh sản xuất thế nào? Cho xem đi? Anh quản lý nó thế nào? Cho xem đi? Rồi bạn hoang mang vì thực tế bạn cũng không rõ mình quản lý nó thế nào? ấy đừgn lo bạn vẫn quản lý nó đấy nhưng nó tủn mủn, nó vỡ vụn vì bạn chưa bao giờ nghĩ nó cần được kết nối lại.
Thứ năm, rồi có hôm đùng một cái bạn nhận được tin rằng sản phẩm của bạn có vấn đề với người tiêu dùng. Vài người kiện bạn vì sản phẩm gây tác hại đến sức khỏe. Rồi bạn bị sờ gáy. Bạn phải thu hồi, bạn phải bồi thường. Rồi bạn từ hỏi điều gì thế này? Câu trả lời là bạn đã không quản lý đúng mức quy trình sản xuất..rồi cả những nhà cung cấp nguyên vật liệu cho bạn nữa…họ cố ý đưa vào đó vài thức tạp phẩm để có thể bán cho bạn với giá rẻ..bạn chợt tỉnh.

Thứ sáu, Tồn kho, giờ bạn vẫn chưa phải lo, vì hàng sản xuất đến đâu bán hết đến đó..ngại gì tồn kho ..Tôi đã từng nghe nhiều nhà sản xuất nói rằng bán còn chưa đủ thì đo lường tồn kho cái nỗi gì.
Nhưng chưa đâu rồi có một ngày, bạn bán càng nhiều sản xuất càng nhiều, rồi bỗng một hôm bạn vào cái kho hàng mình, sao hôm nay nó cao thế? Nó muốn đổ ụp xuống vì quá nhiều? rồi bạn nhìn vào sổ sách? Dĩ nhiên sổ sách vẫn Ok? Rồi bạn mất niềm tin vào bản thân? Đúng. Bạn đang làm cái gì đó sai? Đúng. Vì bạn cứ nghĩ hệ thống thông tin bạn ngon thế cơ mà? Mà bạn quên mất một điều những người thực hiện nó lại chăng bao giờ đủ khả năng nắm bắt nó.

Thứ bảy, bạn chuẩn bị cho ngày nghỉ ngơi, rồi đùng một cái, bộ phận sản xuất báo lên hàng không thể sản xuất đúng theo đơn đặt hàng vì hết nguyên liệu? bạn thoảng thốt… điều gì đã xảy ra? Sự thực sau khi điều tra là nhà cung cấp của bạn đã bán lô nguyên liệu ấy cho đối thủ khác. Rồi bạn tưởng tượng ra viễn cảnh hợp đồng bị phạt, quan trọng hơn mất đi khách hàng quan trọng. Bạn thừ người..

Lại chủ nhật, một ngày chủ nhật buồn, ngồi một mình tổng hợp lại những gì đã xảy ra và bạn chợt Áh ra một điều theo kiểu Eureka, thì ra là chuỗi cung ứng của mình có vấn đề rồi? Nhưng bạn lại tự hỏi chuỗi cung ứng ấy là trách nhiệm của ai? Ai là ai?

tản mạn bởi Vietkha